Måndag 28. juni var det stor festivitas i Smørhamn. Anledningen var: Offisiell opning av nytt ekspedisjonslokale. (Firdaposten 26.06). Det er Bremanger Hamn og Næring som er i gang med å rusta opp den viktigaste båtstoppestaden i ytre Bremanger. Og andre tiltak står for tur: ”Smørhamn skal bli det flottaste stoppet på ruta mellom Bergen og Nordfjord”. Det passar å spe på med litt Smørhamn-historie.

To stader med same namn
Dagens båtstoppestad Smørhamn ligg på austsida av Smørhamnsøy. Øya har namnet etter det ”ekte” Smørhamn”, den eldste båtstoppestaden på Smørhamnsøy som ligg heilt sør på øya. Fylkesbaatane hadde gamle Smørhamn som stoppestad frå 1859 til 1862 då Kalvåg kom i staden for Smørhamn. Dagens stoppestad vart teken opp i 1956 etter at det kom vegsamband frå Smørhamnsøya nordover til Bremangerlandet.

Ferjestad sidan 1975
Ferjesambandet som i dag har namnet Smørhamn-Kjelkenes opna 27. januar 1975. I byrjinga var Kalvåg og Florø stoppestader . Botnane stod og i ferjeruta. Kalvåg gjekk ut av ferjeruta då bygda fekk vegsamband nordover i 1976, Florø då Norddalsfjorbrua opna i 1987 og Botnane då bygda fekk vegutløysing i 1993. I august 1992 sette Fylkesbaatane inn ferja ”Førdefjord” i ruta over Frøysjøen, Smørhamn-Kjelkenes , den same ferja som i 2010 har kryssa Frøysjøen i 17 år. Smørhamn har vore stoppestad for i ekspressbåtruta Bergen-Nordfjord sidan ruta starta i 1972.
MF ”Verøy”, bygd 1974, var Fylkesbaatane si første ferje i sambandet Smørhamn-Kjelkenes. I august 1992 sette Fylkesbaatane inn ”Førdefjord”, den same ferja som i 2010 har kryssa Frøysjøen i 18 år.

Flytande siloljefabrikk 1950
Den flytande sildoljefabrikken ”Clupea” høyrer og med til historia om Smørhamn. I januar 1950 la det nye flytande sildoljefabrikkskipet ”Clupea” til kai i noverande båtstoppestad Smørhamn. I fleire vintrar skapte ”Clupea” stor aktivitet, både om bord og på land. Ei tid gjekk staden jamvel på folkemunne under nemninga Clupea-hamn.

Les artiklane i Kulturhistorisk leksikon:
Smørhamn fyr på Fiskholmen
Handelstaden Smørhamn
”Clupea” — flytande siloljefabrikk i 1950-åra

Staden i Smørhamn der ”Clupea” hadde produksjonsplass kvar vinter frå 1950 til vintersildfisket tok slutt sist på 1950-talet. På folkemunne vart staden etter kvar kalla Clupeahamn eller berre Clupea. Ferjekaia i Smørhamn ligg utanfor høgre biletkant. Foto: Hermund Kleppa 2010.